• لیست فهرست خالی می باشد
/90

اندیشه، سال سوم ،شماره نهم، ص 140

عنوان(theologians=) theologoi یاد کرده است.(3)

الهیات را از نظر مقدمات و روش به دو دسته تقسیم کردهاند: 1) الهیات وحیانی یا مکشوف شده(revealed theology) ، 2) الهیات عقلی - فلسفی یا طبیعی.(natural theology) الهیات ملتزم به وحی یا الهیات نقلی، الهیاتی را گویند که متکی به وحی و ملتزم به احکام تشریعی و نقلی است. چنان که مسائلی از قبیل تثلیث، تجسد و.... در معارف مسیحی، مسائلی هستند که مبتنی بر وحی میباشند و فقط در مرتبه عقل میتوان درباره آنها سخن گفت. از این رو، این نوع الهیات، الهیات ماوراء عقل(supernatural theology) است. اما مراد از الهیات عقلی یا به تعبیر برخی، الهیات فلسفی(philosophical theology) ، مباحث مختلف درباره مسائل مهم الهیات (مانند بحث درباره خدا) است که با استمداد از صرف عقل و بدون اتکا به وحی بحث میشود. منظور از . .naturalتکوینی است در مقابل وحی و تشریعی. یعنی در طبیعت و تکوین بشر، قوهای است که استعداد شناخت و تمییز حق از باطل دارد و آن عبارت از عقل است. .به طور خلاصه میتوان گفت که الهیات طبیعی عبارت است از تلاش انسان برای یافتن خدا، در حالیکه در الهیات مکشوف شده، خدا در جستجوی انسان است..(4)

بنابراین، الهیات فلسفی - عقلی به کارگیری روش عقلی در باب مسائل مهم الهیات / کلام است، البته با این فرض که مسلک الهیاتی خاص درست است. برخی، این واژه را همسان با فلسفه دین میدانند.و از نظر برخی دیگر، الهیات فلسفی همان الهیات طبیعی است. برخی هم گفتهاند که الهیات - بها هو الهیات - باید توجه خود را به مسلک خاصی محدود کند، هر چند که ممکن است در بردارنده اشکالاتی به دین و دفاعیاتی از دین باشد. با این حال، حتی در معنای نسبتاً تنگ و محدودی که در این جا به کار رفت و در آن مسلک خاصی موضوع الهیات فلسفی قرار گرفت و از اعتبار آن با روشی که روش فلسفی قلمداد شده، دفاع میشود، باز هم غالباً فلسفه واقعی از درون آن رخ مینماید.(5)

الهیات فلسفی به معنای تحقیق نظاممند دباره هستی و وجود خدا را در کتاب مابعد الطبیعه ارسطو، در رساله درباره طبیعت خدایان اثر سیسرون، و نیز در بحث و گفت وگوی نخستین نویسندگان مسیحی و آباء کلیسا با فلاسفه غیر مسیحی مییابیم. و بعدها در قرون وسطی، در آثار نویسندگان یهودی و مسلمان و هم چنین الهیدانان بزرگ مسیحی به آن برمیخوریم؛ هر چند، محل بحث است که تا چه اندازه میتوان از الهیات فلسفی توماس آکویناس و بوناونتور سخن گفت. اگر چه الهیات طبیعی در اواخر قرون


صفحه:
کتابخانه دیجیتال بنیاد شهید مطهری